İktisatta büyümenin anahtarı bayanın elinde

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

• HABER7-ÖZEL

Kadınların iş gücüne iştiraki, ekonomik büyüme ve sürdürülebilir kalkınma açısından kritik bir kıymete sahip. Bir iktisatta nüfusun yarısını oluşturan bayanların üretim süreçlerine etkin biçimde dahil olması, hem toplam üretimi artırıyor, hem de gelir dağılımının daha istikrarlı hale gelmesine katkı sağlıyor. Bu nedenle bayan istihdamı sırf toplumsal bir problem değil, tıpkı vakitte güçlü bir ekonomik siyaset alanı olarak görülüyor.

KÜRESEL İKTİSADA TRİLYONLARCA DOLARLIK EK KATKI SAĞLANABİLİR

Dünya genelinde bayanların iş gücüne iştirak oranı erkeklere nazaran hala düşük. Milletlerarası datalara nazaran erkeklerin iş gücüne iştirak oranı yüzde 75 civarındayken, bayanlarda bu oran yüzde 50–55 düzeylerinde kalıyor. Bu fark, global iktisatta kıymetli bir üretim potansiyelinin tam olarak kullanılamadığını gösteriyor. Türkiye açısından bakıldığında da misal bir tablo kelam konusu.Türkiye’de bayanların iş gücüne iştirak oranı yüzde 35–36 düzeyinde. Erkeklerde ise bu oran yüzde 70’in üzerinde. Bu fark, ekonomik büyüme açısından kıymetlendirilmesi gereken değerli bir potansiyelin varlığına işaret ediyor.

Yapılan araştırmalar, bayanların iş gücüne iştirak oranının erkeklerle eşit düzeye yaklaşması durumunda, 2030’a kadar küresel iktisada 13 trilyon  dolarlık ek katkı sağlanabileceğini ortaya koyuyor. 

KADINLARIN İŞ GÜCÜNE İŞTİRAK ORANI YÜZDE 36,3

Türkiye’de ise bayanların iş gücüne iştirakini artırmak için alınan önlemler sayesinde 2002 yılında yüzde 27,9 olan iş gücüne iştirak oranı 2025 yılında yüzde 36,3’e yükseldi. Takviyelerin artması sayesinde bu sayının üst çıkması bekleniyor.

TOPLAM İHRACATIN YÜZDE 23,6’SI KADINLARDAN

İhracat yapan firmalarda çalışan bayanların oranı 2013’te yüzde 24 iken 2024’te yüzde 29,1’e yükseldi. Kadın çalışanların ihracata katkısı ise 60,1 milyar dolara ulaşarak toplam ihracatın yüzde 23,6’sını oluşturdu.

Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) bünyesinde 435 binden fazla bayan esnaf ve sanatkar faaliyet gösteriyor. Bu güçlü potansiyel, bayanların ticaret ve üretim hayatındaki rolünün ne kadar kıymetli olduğunu açıkça ortaya koyuyor. Bayan girişimcilerin sayısının artması hem iktisada hem de aile işletmelerinin güçlenmesine katkı sağlayacak.

KADIN İHRACATÇILAR DÜNYA PAZARLARINDA YALNIZ DEĞİL

Kadın teşebbüsçüler dünya pazarlarında da yalnız bırakılmıyor. Verilen ihracat takviyeleri, bayan girişimcilerin global arenada öne çıkmalarına katkı sağlıyor. KOBİ’lerden başlamak üzere her düzeyde ihracatçıya, hazırlık basamağından pazarlamaya, dizayndan global firmalara tedarikçi olmaya, tanıtımdan fuar iştiraklerine, yurt dışı dağıtım kanalları oluşturmaktan global marka olmaya kadar çeşitli takviyeler sağlanıyor.

TARIMDAN SAVUNMAYA KADAR BAYANLAR HER YERDE

Türkiye iktisadı; endüstriden teknolojiye, tarımdan hizmet kesimine, girişimcilikten bilimsel araştırmalara kadar her alanda bayanların gücüyle büyümeye devam ediyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca hayata geçirilen kapsamlı dayanak paketleri ve projelerle, bayanların iş gücüne iştiraki ve girişimcilik ekosistemindeki rolleri yeni bir boyuta taşınıyor.

BÖLGESEL KALKINMA VE MALİ TAKVİYE PROGRAMLARI

• Bu kapsamda, Türkiye’nin dört bir yanında, bölgelerin sektörel muhtaçlıkları doğrultusunda bayan ve genç istihdamını artıracak merkezi tematik bölgesel kalkınma ve mali dayanak programlarının devreye alınması planlanıyor.

• Girişim şirketlerinin nitelikli işçi istihdam etmesini kolaylaştıracak düzenlemelerle, başta bayanlara yönelik olmak üzere girişimcilik programlarının yaygınlaştırılması hedefleniyor.

• Kadın girişimciliğini desteklemek ismine finansman yanında kapsamlı eğitimler, mentorluk programları ve işbirliği platformlarıyla sürdürülebilir bir ekosistem inşa edilmesi için adım atılıyor.

• Yenilikçi iş fikirlerinin hayata geçirilmesi için özel mentor havuzları, hızlandırıcı programlar, mikro krediler ve prototip geliştirme hibelerinin, bayan girişimcilerin kullanımına sunulması amaçlanıyor.

• Sanayi dalında bayan ve gençlerin daha aktif yer alabilmesi için “Kapsayıcı İstihdam ve Marifet Uyumu” vizyonu çerçevesinde Türkiye’ye mahsus modeller geliştiriliyor.

• Beceri haritalama ve tahlilleriyle, endüstrinin gereksinim duyduğu nitelikli iş gücü yetiştirilirken, organize sanayi bölgelerinin (OSB) çağdaş hayat alanlarına dönüştürülmesi amaçlanıyor.

• Kadın istihdamının kapsayıcılığını artırmak hedefiyle OSB’lerde barınma imkanları, kreş ve etüt merkezleri ile toplumsal alanlar inşa edilmesi hedefleniyor. Bu sayede bayanların üretim süreçlerine iştirakinin önündeki maniler kaldırılarak sürdürülebilir istihdamın desteklenmesi öngörülüyor.

• Kadın girişimcilerin de yararlandığı bu dayanaklarla, ihracatçı firmaların milletlerarası rekabet güçlerinin artırılması, ülkenin yüksek katma pahalı ihracat yapısına kavuşturulması, ihracatçıların yenilik, tasarım ve markalaşma odaklı bir yaklaşımı benimsemesi amaçlanıyor. 

DOĞUM MÜSAADESİNDEN, KREŞ DESTEĞİNE 

Kadınların iş gücüne katılma oranını artırmak ve bayanların daha fazla iş gücünde yer almasını sağlamak için atılacak adımlardan kimileri şöyle:

• 16 hafta olan fiyatlı doğum müsaadesi müddetini artırmaya yönelik çalışmalarda sona gelindi. Bu kapsamda, hem kamu hem de özel kesim çalışanları için doğum müsaadesinin 16 haftadan 24 haftaya, babalık müsaadesinin ise 10 güne çıkarılması sağlanacak.

• Kadın İstihdamı İçin Olumlu Ayrımcılık Projesi ile istihdam edilen 66 aydan küçük çocuğu olan bayanlara 6 aya kadar dayanak veriliyor ve istihdam edilen bayanlar için patronlara fiyat, sigorta primi, vergi dayanağı sağlanıyor. Ayrıyeten esnek çalışma modellerinin yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar da devam ediyor.

• Türkiye’de hala 18 yaş üstü bayanların yeni istihdamına SGK dayanağı veriliyor. Kreş-gündüz bakımevi hizmeti sağlayan patronların bu hizmetten elde ettikleri gelirlerine vergi muafiyeti uygulanıyor.

• Kadınların iş ve aile hayatını birlikte sürdürmesine imkan veren yeni çalışma modelleri de hükümetin gündeminde.

•  Son olarak Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında gerçekleştirilen “Nüfus Siyasetleri Kurulu” toplantısında çalışmalar gözden geçirildi. Bu kapsamda, kamu kurumlarından başlamak üzere ülke genelinde kreşler yaygınlaştırılacak.