Afrika kıtası, M çiçeği salgınıyla karşı karşıya

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

M çiçeği virüsü, bugüne kadar başta Kongo Demokratik Cumhuriyeti (KDC) olmak üzere, Afrika’da 13 ülkede görüldü.

Virüse karşı geliştirilen aşının kıtaya ulaştırılması konusundaki zorluklar, Afrika’da Kovid-19 gibisi bir salgın riski konusunda telaşa neden oluyor.

Afrika Hastalık Denetim ve Tedbire Merkezinin (Africa CDC) 9 Ağustos’ta yayımladığı rapora nazaran, ocak ayından 8 Ağustos’a kadar 13 Afrika ülkesinde 2 bin 822 kişi virüse yakalandı, 14 bin 719 kuşkulu hadise kayda geçti.

Virüs nedeniyle 511’i KDC’de olmak üzere 517 kişi hayatını yitirdi.

İnsanlarda birinci kere 1970’de o periyot “Zaire” ismiyle bilinen KDC’de görülen M çiçeği virüsünün yayılımı Batı ve Orta Afrika ülkeleriyle sonlu kaldı.

Mayıs 2022’de ise virüsün bir alt çeşidi dünya çapında salgına neden oldu ve 111 ülkede 90 bin kişi virüse yakalandı, bunlardan 140’ı hayatını kaybetti.

Virüsün Eylül 2023’te KDC’de ortaya çıkan yeni ve daha ölümcül bir tipi ise Ocak 2024’ten bu yana süratle bölgedeki ülkelere yayılmaya başladı.

Burundi, Orta Afrika Cumhuriyeti, Kongo, KDC, Kamerun, Gana, Liberya, Nijerya, Ruanda, Kenya, Fildişi Kıyısı ve Güney Afrika virüsün görüldüğü ülkeler olarak kayda geçti.

M çiçeği hadiselerinde 2022-2023 tarihlerinde yüzde 79’da artış görülürken bu, 2023-2024’te yüzde 160’a fırladı.

Afrika’da halk sıhhati acil durumu ilan edilebilir

Virüsün kıtada süratle yayılması milletlerarası sıhhat otoritelerini de harekete geçirdi.

Dünya Sıhhat Örgütü (DSÖ) Genel Yöneticisi Tedros Adhanom Ghebreyesus, X hesabından yaptığı paylaşımda, M çiçeği salgınıyla ilgili oluşturulan Acil Durum Komitesinin yarın toplanacağını duyurdu.

Ghebreyesus, komitenin kendisiyle salgının milletlerarası bir halk sıhhati tehdidi olup olmadığına ait görüşlerini paylaşacağını kaydetti.

Komite yalnızca tavsiye niteliğinde karar alabilirken bölgesel bir acil durum ilan kararı ise Africa CDC tarafından verilecek.

Africa CDC Genel Yöneticisi Jean Kaseya, geçen hafta düzenlediği basın toplantısında, kıta çapında halk sıhhati acil durumu ilan etmeye çok yakın olduklarını söyledi.

Afrika’nın Kovid-19 salgınından ders çıkarmaya çalıştığını vurgulayan Kaseya, salgında Afrika’nın terk edildiğini, bu sefer tedbir almak istediklerini kaydetti.

Africa CDC, bu türlü bir karar alırsa tam ismi “Kıtasal Güvenlik Halk Sıhhati Acil Durumu (PHECS)” olan acil durum ilan etme yetkisini birinci kere kullanmış olacak.

Acil durumu ilanıyla, salgınla çaba eden ülkelere dayanak sağlanması ve milletlerarası müdahalenin daha kolay koordine edilmesi hedefleniyor.

Virüsün patlak verdiği Afrika’da aşı yok

M çiçeği virüsü salgınında Kovid-19 salgınında olduğu üzere Afrika’nın aşıya ulaşımda adaletsizliğe uğramasından tasa ediliyor.

Africa CDC, salgını denetim etmek için 10 milyon doz aşıya gereksinim olmasına rağmen halihazırda 200 bin doz aşı olduğunu belirterek bunlardan çok azının Afrika’ya ulaştığına işaret ediyor.

Virüsten korunmak için 2 doz aşı olmak gerekirken Africa CDC, tek dozu yaklaşık 100 dolar olan aşının Afrika ülkeleri için çok değerli olduğunu vurguluyor.

Africa CDC, maliyetlerin düşürülmesi aşı üreticileriyle görüşmelere başlarken DSÖ de M çiçeği aşısının acil kullanımı için birinci adımı attı.

DSÖ, 7 Ağustos’ta, M çiçeği aşısı üreticilerini, Acil Kullanım Listesi (EUL) için İlgi Beyanı sunmaya davet etti.

Halk sıhhati acil durumlarında, aşı üzere ruhsatsız tıbbi eserlerin kullanımının hızlandırılması için başlatılan EUL süreciyle düşük gelirli ülkelerin aşıya erişiminin kolaylaştırılması hedefleniyor.

Maymun çiçeği ismi “ayrımcılık” nedeniyle değiştirildi

M çiçeği virüsü insanlarda birinci kere 1970’de görülse de canlılarda birinci ortaya çıkışı 1958’de yaşandı.

Bir araştırma için kullanılan maymun kolonilerinde çiçek hastalığına emsal belirtilerin görülmesiyle tespit edilen virüs, 2022’ye kadar “maymun çiçeği (monkeypox)” olarak isimlendirildi.

DSÖ, 2022’de ırkçılık ve ayrımcılık korkusuyla virüsün ismini “mpox” olarak değiştirdi.

Örgüt ayrıyeten virüsün “Batı Afrika”, “Kongo Havzası”, “Orta Afrika” ismini taşıyan alt çeşitlerinin de tekrar isimlendirilmesine karar verdi.

Hem hayvanlardan hem insanlardan bulaşıyor

M çiçeği virüsü fareler, sincaplar üzere kemirgen hayvanlardan yahut enfekte olmuş bireylerden bulaşıyor.

Virüsün neden olduğu beden döküntülerine dokunmak, bu döküntülerin bulaştığı giysi, çarşaf, havlu ve gibisi eşyaları kullanmak ve beden sıvılarıyla temas etmek en kıymetli bulaş nedenleri ortasında yer alıyor.

İlk belirtiler virüsü kaptıktan 5 ila 21 gün içerisinde ortaya çıkabiliyor.

Virüs genelde yüksek ateş, baş, sırt ve kas ağrısı, lenf bezlerinde şişlik, yorgunluk, üşüme, titreme ve ciltte su çiçeğine emsal kabarcıklara neden oluyor.

Özel bir tedavi metodu olmayan hastalığın tedavisi antiviral ilaçlarla yapılıyor.

Vakaların büyük bir kısmı hastalığı hafif geçiriyor ve birkaç hafta içinde sıhhatine kavuşuyor.